Terwijl de vooruitgang ons treft en de schokgolf van onze eigen ontwikkeling ons verdeelt, lijkt één ding zeker: ontsnappen aan kunstmatige intelligentie is bijna onmogelijk geworden. De vraag is dus niet langer hoe we haar kunnen vermijden, maar welke plaats we haar willen geven zonder onszelf onderweg te verliezen. Zoals Bob en Charlotte in een fascinerend maar vreemd Tokio, omringd door informatie die ons ontglipt zodra we haar proberen te vatten, voeren wij gesprekken met steeds intelligentere systemen. We geven ze steeds meer ruimte in ons leven en lopen het risico ons te verliezen in het tussengebied van een wereld tussen mens en AI. Onze eigenheid, ons kritisch denken, onze creativiteit, onze eigen gedachte en ons oordeel lijken steeds minder tastbaar. Alles wat ons tot unieke individuen maakt, wordt door deze nieuwe relatie met de machine op de proef gesteld.

Bij numaH kunnen we de positieve impact van AI op ons werk niet ontkennen. Dankzij de hoeveelheid informatie die we vandaag kunnen verwerken, hebben we gewonnen aan kwaliteit, detail en precisie. Meer dan een productiviteitswinst heeft AI ons in staat gesteld verder te gaan.

We zien dat in onze zoektocht naar kandidaten, in onze reflecties en bij het schrijven van onze rapporten voor Executive Search en Talent Management. AI heeft ons ook in staat gesteld om tijdens interviews echt aanwezig te zijn: bevrijd van het maken van notities kunnen we ons volledig op de kandidaat concentreren en ons een juister beeld vormen.

We zullen hier dus niet ingaan op de voordelen die kunstmatige intelligentie kan brengen, maar eerder de keerzijde van de medaille verkennen.

En als dit alles ons aanvankelijk een revolutie leek, een nieuwe wereld die zich eindeloos opende, begonnen we, zodra de opwinding over alles wat mogelijk was geworden was weggeëbd, iets anders op te merken. Geleidelijk leken de eigenheid en persoonlijkheid van ons werk, maar ook van onze rapporten, te vervagen. Onze vlam en onze individualiteit maakten langzaam plaats voor een vorm van uniformiteit die doet denken aan de schapen uit Modern Times van Charlie Chaplin. Bijna een eeuw eerder stelde hij al de plaats van de mens in een steeds meer geïndustrialiseerde wereld ter discussie.

Vandaag is het denken wat we zijn beginnen te industrialiseren.

Naarmate we dezelfde tools, dezelfde modellen en soms dezelfde redeneringen gebruiken, lopen we het risico dat onze ideeën naar elkaar toe groeien. Stap voor stap verliezen we vertrouwen in ons eigen oordeel. Onze creativiteit verdwijnt achter de behoefte aan bevestiging. De machine, die onze denkkracht moest verrijken, begint er richting aan te geven, en wij volgen de beweging die zij ons voorschrijft.

Maar in Chaplins film gaat de vraag verder dan de eenvoudige ontmenselijking van werk door industrialisering. Ze stelt de plaats van vooruitgang in ons leven en haar verhouding tot geluk ter discussie. Want hoewel vooruitgang vaak met geluk wordt verward, is zij slechts een vals synoniem. Welke plaats neemt zij in ons leven in? Of beter gezegd: welke plaats laten wij haar innemen?

Vooruitgang komt voort uit een diep menselijke behoefte aan vrijheid, omdat we ons dankzij haar van bepaalde beperkingen kunnen bevrijden, onszelf kunnen verbeteren en verder kunnen gaan. Toch lijkt de werkelijkheid soms genuanceerder, ook al kan vooruitgang ons meer vrijheid brengen.

Als een verslaving is AI onmisbaar geworden in ons dagelijks leven. En de prijs van de ruimte die we haar geven, is een deel van onze menselijkheid. We worden één van velen, onze keuzes allemaal gestuurd door hetzelfde algoritme, als er überhaupt nog sprake is van keuzes. De vooruitgang heeft ons leven versneld en wij lijken haar achterna te lopen, maar wat blijft er over van betekenis?

We worden mensen, maar steeds minder menselijk in de platonische zin van het woord, en we lijken niet meer te weten hoe we moeten zijn. Zoals de gevangenen in Plato’s grot zouden we uiteindelijk voorstellingen met werkelijkheid, informatie met begrip en antwoorden met kennis kunnen verwarren. We zijn teruggekeerd naar de grot van de illusie en moeten opnieuw leren eruit te komen.

Sinds het begin der tijden wordt vooruitgang door de samenleving in vraag gesteld. Misschien moeten we echter minder de vooruitgang zelf bevragen dan ons vermogen om met verandering om te gaan. Hoe kunnen we ons verzetten tegen iets dat ons beter, intelligenter en sneller maakt? Wanneer verzet bijna een illusie wordt, moeten we leren ermee mee te gaan, zonder ons eraan over te geven.

De echte uitdaging voor bedrijven is niet AI, maar het bewaren van menselijke intelligentie binnen hun teams. Want in een wereld waarin iedereen over dezelfde tools beschikt, ligt het voordeel bij wie nog met individualiteit kan denken, beslissen en creëren.

De uitdaging bestaat er niet in afstand te doen van technologie, maar haar opnieuw haar juiste plaats te geven. We moeten ieders kritisch denken ontwikkelen en leren het instrument de plaats te laten die het toekomt. Die van een instrument. Want, wanneer AI verstandig wordt gebruikt, kan zij een krachtige hefboom worden voor creativiteit en leren.

Bij numaH hebben we besloten gevoeliger te zijn voor deze grens, omdat ons werk in wezen menselijk is. Het bestaat erin individuen, hun potentieel en hun plaats binnen organisaties te begrijpen. Wij leveren onze klanten geen eenvoudige analyses, maar menselijk begrip. Dat begrip proberen wij onze klanten te brengen, om hen zo goed mogelijk in hun beslissingen te begeleiden.

Zoals een geheim dat in een oor wordt gefluisterd, moeten we leren te bewaren wat alleen van ons is.

(Aan het einde van Lost in Translation fluistert Bob Charlotte een geheim toe dat de kijker nooit zal horen.)

Door Bérénice Depeursinge Librandi